Khi vài giây video AI ngốn điện nhiều hơn bạn nghĩ

Bạn có thể ngạc nhiên (và hơi bực mình giống như tôi) khi biết rằng một đoạn video AI dài vỏn vẹn 5 giây – ví dụ như cảnh khoai tây phát nổ – có thể tiêu tốn năng lượng tương đương việc bật lò vi sóng liên tục hơn một giờ đồng hồ.

Vâng, bạn không nghe nhầm đâu.

Theo một nghiên cứu mới từ MIT Technology Review, các mô hình AI đa phương tiện (multimodal) đang sử dụng một lượng điện năng khổng lồ để tạo ra những đoạn video mà chúng ta có thể tạo ra chỉ trong một vài cú click. Cụ thể, một video ngắn 5 giây có thể tiêu tốn khoảng 3,4 triệu joules, tương đương 3 giờ rưỡi sử dụng lò vi sóng.

Tại sao AI lại "ăn điện" đến vậy?

Một phản hồi đơn giản từ chatbot AI có thể chỉ tốn từ 114 đến 6.700 joules – tương đương với vài giây chạy lò vi sóng. Nhưng khi chuyển sang xử lý hình ảnh, video, âm thanh, khối lượng tính toán tăng vọt, và năng lượng tiêu tốn cũng tăng theo cấp số nhân.

Ví dụ, một phiên làm việc với AI gồm: 15 câu hỏi, 10 hình ảnh và 3 video 5 giây có thể tiêu tốn khoảng 2,9 kilowatt-giờ điện, tương đương với 3 giờ rưỡi lò vi sóng hoạt động liên tục.

Vấn đề là chúng ta không cảm nhận được sự tiêu tốn này. Không ai kiểm đếm từng lần dùng chatbot như việc nhắn tin thời Nokia.

Bài toán năng lượng của AI đang nóng dần lên

Thực tế, AI không phải là Bitcoin, và những nội dung nó tạo ra có thể phục vụ công việc, giáo dục, hoặc sáng tạo. Nhưng tiêu chuẩn đạo đức về sử dụng năng lượng không nên chỉ dừng ở việc "có ích là được".

Báo cáo từ MIT cũng chỉ ra rằng:

• Trước năm 2017, tiêu thụ điện từ các trung tâm dữ liệu gần như không tăng do tối ưu hóa hiệu suất.

• Nhưng kể từ khi AI bùng nổ, lượng điện tiêu thụ đã tăng gấp đôi.

• Dự báo đến năm 2028, một nửa lượng điện của các data center sẽ dùng cho AI.

Và chưa dừng ở đó, nhiều trung tâm dữ liệu lớn phải sử dụng hàng triệu gallon nước mỗi ngày để làm mát hệ thống máy chủ. Trong khi đó, nhu cầu của chúng ta với AI ngày càng tăng.

Giải pháp nào khả thi?

Dù bạn là người dùng AI thường xuyên hay không, việc cá nhân tiết kiệm một vài lượt dùng sẽ không tạo ra thay đổi lớn. Nhưng gây áp lực lên các nhà cung cấp hạ tầng AI để chuyển sang năng lượng sạch hơn là điều có thể làm được.

Tin vui là một số công ty công nghệ lớn cũng đang nhìn thấy vấn đề:

• Microsoft đã bắt đầu hợp tác với các nhà máy điện hạt nhân để cung cấp nguồn năng lượng ổn định và sạch.

• Google và nhiều công ty AI khác đang đầu tư vào chip tiết kiệm điện, hệ thống tản nhiệt hiệu quả hơn, và chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.

Điều quan trọng là chúng ta cần xem AI giống như một hạ tầng tiêu tốn năng lượng, không khác gì giao thông, thực phẩm hay nhà ở. Nếu đã có những tranh luận về sự bền vững của sữa hạnh nhân, thì cũng nên có một cuộc trò chuyện nghiêm túc về 3,4 triệu joules chỉ để tạo một đoạn hoạt hình 5 giây về một hạt hạnh nhân biết nhảy.

Lời kết: AI không miễn phí – và cái giá thực sự là điện và nước

AI đang trở nên mạnh mẽ, thông minh và ngày càng hiện diện trong cuộc sống của chúng ta. Nhưng nếu không có kế hoạch sử dụng năng lượng bền vững, chúng ta sẽ đi đến một tương lai nơi phải dùng quạt giấy để làm mát siêu máy tính, và ăn khoai sống thay vì quay lò vi sóng – vì điện đã dành hết cho AI.

Việc sử dụng AI cần thông minh – không chỉ ở thuật toán, mà còn ở cách chúng ta nhìn nhận vai trò của nó trong tổng thể môi trường và xã hội.