Suy giảm thính lực là một vấn đề phổ biến và ngày càng lan rộng trên toàn cầu. Theo thống kê của Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NCHS), có khoảng 13% người trưởng thành tại Mỹ gặp khó khăn về thính giác. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) còn dự báo rằng đến năm 2050, cứ 4 người thì sẽ có 1 người bị ảnh hưởng bởi suy giảm thính lực ở mức độ nào đó.

Trong khi các thiết bị hỗ trợ như máy trợ thính hay thiết bị phiên dịch âm thanh chuyên dụng có thể đắt đỏ và khó tiếp cận, thì chính chiếc smartphone bạn đang cầm trong tay lại có thể trở thành một công cụ hỗ trợ hiệu quả. Với những cải tiến mạnh mẽ về công nghệ trợ năng (accessibility), các dòng điện thoại thông minh từ Apple hay Android đang mang đến nhiều giải pháp hỗ trợ đa dạng cho người khiếm thính – từ những người có triệu chứng nhẹ cho đến những người mất hoàn toàn khả năng nghe.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tổng hợp những tính năng quan trọng mà bạn có thể sử dụng ngay trên iPhone hoặc điện thoại Android để cải thiện chất lượng cuộc sống cho người suy giảm thính lực. Bài viết cũng sẽ chỉ dẫn chi tiết cách bật, tùy chỉnh và tối ưu các tính năng này.

1. Cách phòng tránh suy giảm thính lực

Trước khi tìm đến các biện pháp hỗ trợ, việc phòng tránh và bảo vệ thính giác là ưu tiên hàng đầu. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến suy giảm thính lực là do tiếp xúc với âm thanh lớn trong thời gian dài – trên 85 decibel (dB).

1.1. Đặt giới hạn âm lượng trên điện thoại

Cả iPhone và Android đều hỗ trợ cài đặt giới hạn âm lượng tai nghe để tránh tình trạng nghe quá lớn. Trên iPhone, bạn có thể vào:

Cài đặt > Âm thanh & Cảm ứng > An toàn tai nghe, bật mục “Giảm âm lượng lớn” và “Thông báo tai nghe”.

Trên Android, bạn có thể vào:

Cài đặt > Âm thanh > Giới hạn âm lượng phương tiện, đặt mức tối đa hoặc bật cảnh báo âm lượng.

1.2. Sử dụng đồng hồ thông minh để theo dõi

Apple Watch (Series 4 trở lên) có tính năng đo mức độ tiếng ồn xung quanh và cảnh báo nếu vượt quá ngưỡng an toàn do WHO khuyến nghị.

Vào Ứng dụng Apple Watch > Tiếng ồn > Ngưỡng tiếng ồn, chọn mức dB phù hợp. Dữ liệu này còn được đồng bộ với ứng dụng Sức khỏe > Nghe trên iPhone.

2. Sử dụng phụ đề trực tiếp trên điện thoại

2.1. Live Caption của Android

Từ Android 10 trở lên, bạn có thể bật Live Caption để tự động tạo phụ đề cho video, podcast và các nội dung âm thanh khác mà không cần kết nối mạng:

Cài đặt > Trợ năng > Live Caption

Tính năng này cũng hoạt động trên trình duyệt Chrome khi được bật qua:

Cài đặt > Trợ năng > Phụ đề

Đặc biệt, từ Android 14 trở lên, Google đã bổ sung Expressive Captions, hiển thị cảm xúc như [sighs], [gasps], hoặc chuyển âm cao thành chữ in hoa – giúp người dùng hình dung tốt hơn nội dung đang nghe.

2.2. Live Captions (beta) của iPhone

Từ iPhone 11 trở lên (iOS 16), bạn có thể bật Live Captions (Phụ đề trực tiếp):

Cài đặt > Trợ năng > Phụ đề trực tiếp

Tính năng này hoạt động trong các cuộc gọi FaceTime, cuộc gọi video, hay thậm chí hội thoại trực tiếp. Tuy nhiên, hiện mới hỗ trợ tiếng Anh (Mỹ/Canada).

3. Chuyển giọng nói thành văn bản theo thời gian thực

3.1. Live Transcribe của Android

Live Transcribe là ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi giọng nói thành văn bản theo thời gian thực, hỗ trợ hơn 80 ngôn ngữ. Bạn có thể sử dụng để:

• Theo dõi nội dung trò chuyện

• Gõ phản hồi bằng văn bản

• Lưu bản ghi hội thoại để tham khảo

Cài đặt > Trợ năng > Live Transcribe

Nếu bạn dùng Pixel, ứng dụng được tích hợp sẵn. Nếu không, bạn có thể tải từ CH Play. Người dùng có thể thêm từ khóa tùy chỉnh, và điện thoại sẽ rung khi phát hiện từ đó.

3.2. iPhone

Apple hiện gộp tính năng này vào Live Captions, giúp hiển thị phụ đề trực tiếp cho cả hội thoại đời thực.

4. Dùng điện thoại để “nghe giùm” bạn

Nếu bạn thường xuyên bỏ lỡ tiếng chuông cửa, tiếng trẻ khóc hay báo động khói, thì điện thoại hoàn toàn có thể “nghe hộ” bạn.

4.1. Sound Recognition trên iPhone

Cài đặt > Trợ năng > Nhận dạng âm thanh

Bạn có thể bật các loại âm thanh mà máy sẽ nhận dạng như:

• Chuông cửa

• Tiếng gõ cửa

• Tiếng báo cháy

• Tiếng kính vỡ

• Tiếng em bé khóc

Bạn cũng có thể thêm âm thanh tùy chỉnh từ máy giặt, máy sấy...

Bật Cài đặt > Trợ năng > Âm thanh & Hình ảnh > Đèn LED cảnh báo để được cảnh báo bằng nháy đèn flash.

4.2. Android – Sound Notifications

Tính năng này có trong ứng dụng Live Transcribe & Notifications, hoặc trong:

Cài đặt > Trợ năng > Âm thanh > Thông báo âm thanh

Bạn có thể chọn các loại âm thanh cần nhận biết và cài đặt thông báo riêng (rung, đèn flash…).

5. Lọc tiếng ồn và tăng âm bằng tai nghe

5.1. Android – Sound Amplifier

Ứng dụng Sound Amplifier giúp tăng âm lượng âm thanh yên tĩnh, giảm tiếng ồn và điều chỉnh âm thanh theo từng tai nghe. Bạn có thể dùng khi xem video, nói chuyện, hoặc đi ngoài đường.

Cài đặt > Trợ năng > Tăng cường âm thanh

Trên Pixel từ đời 3 trở lên, bạn có thể bật Conversation Mode, hướng camera về người đang nói để tách tiếng họ khỏi tiếng ồn nền.

5.2. iPhone – Headphone Accommodations

Cài đặt > Trợ năng > Âm thanh & Hình ảnh > Tùy chỉnh tai nghe

Tùy chỉnh tăng âm cho nhạc, podcast, hoặc cuộc gọi. Có thể kiểm tra âm thanh ưa thích cho từng tai và lưu cấu hình.

Với AirPods Pro, bạn có thể bật Transparency Mode (Chế độ xuyên âm) và Conversation Boost để khuếch đại tiếng nói đối diện.

6. Sử dụng máy trợ thính kết nối điện thoại

6.1. iPhone – Chương trình MFi

Các thiết bị hỗ trợ thính lực đạt chuẩn MFi có thể:

• Kết nối Bluetooth với iPhone

• Dùng micro iPhone để nghe rõ hơn qua Live Listen

• Nhận âm thanh trực tiếp từ nhạc, video, cuộc gọi…

Cài đặt > Trợ năng > Thiết bị hỗ trợ nghe > Live Listen

Bạn có thể bật shortcut để điều chỉnh dễ dàng từ Trung tâm điều khiển.

6.2. Android

Bạn có thể ghép đôi máy trợ thính với Android như tai nghe Bluetooth:

Cài đặt > Thiết bị kết nối > Ghép thiết bị mới

Với điện thoại Pixel, bật:

Điện thoại > Menu > Cài đặt > Trợ năng > Trợ thính

Lưu ý rằng tính tương thích phụ thuộc vào thiết bị cụ thể, hãy kiểm tra danh sách hỗ trợ của từng nhà sản xuất.

7. Gọi điện bằng văn bản thời gian thực (RTT)

RTT giúp bạn vừa gõ vừa nói hoặc thay lời nói hoàn toàn. Hữu ích với người không nghe hoặc nói được.

7.1. Android

Điện thoại > Menu > Cài đặt > Trợ năng > RTT hoặc TTY

Chọn “Luôn hiển thị” để có biểu tượng RTT khi gọi. Sau cuộc gọi, có thể xem lại bản ghi hội thoại.

7.2. iPhone

Cài đặt > Trợ năng > RTT/TTY

Chọn phần mềm RTT hoặc phần cứng TTY. Khi gọi, bạn có thể chọn chế độ RTT và xem lại nội dung đã gõ trong Điện thoại > Gần đây > i bên cạnh số liên hệ.

8. Tại sao Pixel có nhiều tính năng hơn?

Google thường thử nghiệm các tính năng mới trên dòng Pixel trước khi đưa ra rộng rãi cho Android. Lý do là Google kiểm soát cả phần cứng lẫn phần mềm của Pixel, cho phép thử nghiệm hiệu quả và cập nhật nhanh chóng.

Những tính năng này sau đó sẽ được chuyển thành ứng dụng độc lập để các điện thoại khác cũng được cập nhật mà không cần firmware mới.

Suy giảm thính lực là một thách thức lớn, nhưng công nghệ ngày nay – đặc biệt là smartphone – đang mở ra nhiều cơ hội để cải thiện cuộc sống. Dù bạn đang sử dụng iPhone hay Android, có rất nhiều tính năng được thiết kế riêng để hỗ trợ nghe, giao tiếp và sống độc lập hơn.

Bạn không cần phải đợi đến khi gặp khó khăn lớn mới sử dụng những công cụ này. Hãy tận dụng chúng từ hôm nay – cho chính bạn hoặc người thân của bạn.

#IkigaiTeck #UngDungPhanMem #CongNgheMoi #PhanMemMienPhi #Accessibility #SmartphoneTips #HoTroNghe #HearingLossSupport #iPhoneAccessibility #AndroidAccessibility #TaiNgheThôngMinh #LiveCaption #SoundRecognition #TruyCapChoMoiNguoi #TieuDungThongMinh #HealthTech #Apple #GooglePixel